Wynajem samochodu z OC sprawcy

W przypadku uszkodzenia naszego samochodu z winy innego kierowcy, mamy prawo wynająć z wypożyczalni samochód zastępczy na czas naprawy, a potem przedstawić ubezpieczycielowi fakturę. Trzeba jedynie pamiętać, by auto zastępcze było mniej więcej takiej klasy, co uszkodzone. 

Firmy ubezpieczeniowe zwykle o takich uprawnieniach nie informują poszkodowanych. Biorą na siebie koszty wynajęcia samochodu zastępczego właściwie tylko wtedy, gdy poszkodowany prowadzi działalność gospodarczą. W pozostałych przypadkach mnożą trudności. Ubezpieczyciele nie mają jednak żadnych podstaw prawnych, by różnicować sytuację poszkodowanych.

Zawierając umowę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, składamy na barki ubezpieczyciela odpowiedzialność za pełne naprawienie szkody wyrządzonej ubezpieczonym pojazdem. W myśl art. 361 § 2 kodeksu cywilnego szkoda obejmuje rzeczywiste straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Strata rzeczywista może polegać na tym, że poszkodowany nie mógł używać własnego samochodu, gdyż ten był uszkodzony. Utracone korzyści to np. zarobki, jakie poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby mógł jeździć samochodem.

To oznacza, że ubezpieczyciel ma obowiązek zaspokoić roszczenia poszkodowanego w taki sposób, by przywrócić jego stan majątkowy sprzed zaistnienia szkody, ale też nie narazić go na dodatkowe straty finansowe czy moralne, których przyczyną mógłby być brak możliwości używania sprawnego auta. Z tego wniosek, że w ramach likwidacji szkody poszkodowany ma prawo wynająć na koszt ubezpieczyciela pojazd zastępczy. 

Przed wynajęciem auta warto złożyć w firmie ubezpieczającej sprawcy oświadczenie, że chce się to zrobić. Dobrze jest mieć ze sobą kopię takiego dokumentu, na której ubezpieczyciel powinien potwierdzić jego przyjęcie. W oświadczeniu można wskazać, że samochód jest niezbędny np. na dojazdy do pracy czy do odwożenia dzieci do szkoły. W ten sposób pozbawimy ubezpieczyciela argumentów, że auta używamy okazyjnie, więc wynajęcie zamiennego jest nieuzasadnione.

Natomiast nie trzeba informować, gdzie będziemy wypożyczać auto, a ubezpieczyciel nie ma prawa wskazywać nam określonej firmy. Nie może też narzucać żadnych limitów, np. stawek wynajmu, kilometrów, które możemy przejechać wynajętym autem ani limitu czasu, przez jaki mamy prawo korzystać z tego pojazdu.

Oczywiście czas korzystania z zastępczego auta na koszt ubezpieczyciela nie może być nieograniczony. Powinien odpowiadać faktycznemu unieruchomieniu pojazdu. Jeśli auto było zdatne do jazdy po lżejszej stłuczce, to czas unieruchomienia liczy się od chwili odstawienia auta do warsztatu do momentu jego odbioru po naprawie. W przypadku szkody całkowitej, gdy naprawa nie wchodzi w grę, ubezpieczyciel powinien zwrócić koszt wynajmu samochodu zastępczego za czas od wypadku do wypłaty odszkodowania.

Zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej – kolejna uchwała Sądu Najwyższego z wniosku Rzecznika Ubezpieczonych

Uprzejmie informujemy, iż w dniu 17 listopada br. w odpowiedzi na zagadnienie prawne przedstawione przez Rzecznika Ubezpieczonych:

1. Czy w świetle art. 361 k.c. utrata możliwości korzystania  z pojazdu mechanicznego wskutek jego zniszczenia lub uszkodzenia przez poszkodowanego - będącego osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej - stanowi szkodę majątkową?

2. Czy w świetle art. 361 k.c. roszczenie wyżej wymienionego poszkodowanego o zwrot poniesionych kosztów najmu pojazdu zastępczego w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jest determinowane nie tylko istnieniem adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy faktem utraty możliwości korzystania z rzeczy wskutek jej zniszczenia albo uszkodzenia, a poniesionymi kosztami najmu pojazdu zastępczego, ale również niezbędnością tego najmu, rozumianą jako niemożność skorzystania ze środków komunikacji publicznej?

Sąd Najwyższy w dniu 17 listopada br. w sprawie z wniosku Rzecznika Ubezpieczonych podjął uchwałę (sygn. akt III CZP 05/11) o następującej treści:

„Odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego niesłużącego do prowadzenia działalności gospodarczej obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego; nie jest ona uzależniona od niemożności korzystania przez poszkodowanego z komunikacji zbiorowej."

Powyższa uchwała SN oznacza, że zakłady ubezpieczeń nie mogą odmawiać zwrotu poniesionych kosztów najmu pojazdu zastępczego przez osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej z tego powodu, że w miejscu zamieszkania poszkodowanego funkcjonuje komunikacja publiczna i w związku z tym na czas likwidacji szkody poszkodowany winien poruszać się tymi środkami transportu. Osoby, którym odmówiono w ten sposób wypłaty odszkodowania mogą zwracać się do ubezpieczycieli o zapłatę odszkodowania wraz z odsetkami za opóźnienie.

Informujemy również, iż powyższa uchwała nie stanowi zmiany obowiązującego prawa, a jedynie wyjaśnienie jak należy rozumieć szkodę majątkową w postaci poniesionych kosztów najmu pojazdu mechanicznego przez osoby fizyczne wykorzystujące pojazdy mechaniczne do celów prywatnych oraz, że nie można odmawiać wypłaty odszkodowania ponieważ w miejscu zamieszkania, pobytu, czy pracy poszkodowanego funkcjonuje komunikacja publiczna.

W związku z powyższym, o zapłatę odszkodowania wraz z odsetkami za zwłokę mogą ubiegać się osoby, których roszczenie nie uległo przedawnieniu lub nie zostało oddalone prawomocnym wyrokiem sądu, jak również, gdy nie było przedmiotem zawartej ugody z ubezpieczycielem. Problematykę przedawnienie takich roszczeń reguluje art. 442¹ kodeksu cywilnego